Brandweer Informatie Centrum:
Brand Meester!

Veiligheidsregio Haaglanden 2014

Opgeleverd
November 2014
Locatie
Krakeelpolderweg 51, Delft
Looptijd
12 maanden
Oppervlakte
635 m2
Projectbudget
€ 120.000
Doelgroep
Schoolklassen, groep 8 (±12 jaar)
Pronk.
Concept, art direction, projectmanagement,
grafisch en ruimtelijk ontwerp
Podium
Educatief materiaal en advies
MCW
Interactie, ontwikkeling, film en montage
Hollandse Handen
Interieur bouw
Contactpersonen VRH
Annelies Engelenburg, project coördinator
Astrid de Roo, project manager

Introductie op de opdracht
Brandpreventie is een steeds belangrijker onderdeel van het werk van de brandweer.
Vanuit de Veiligheidsregio Haaglanden kreeg Pronk de vraag voor het ontwerp en de realisatie van
het Brandweer Informatie Centrum (BIC) in de bestaande brandweerkazerne in Delft. Het BIC heeft als doel een blijvende gedragsverandering en bewustwording tot stand te brengen bij jongeren uit groep 8.
Want voorkomen is nog altijd veel beter dan blussen.

Het BIC focust op twee kernboodschappen. Wat zijn de meest voorkomende brandoorzaken en hoe kan je deze voorkomen? En in geval van brand: hoe kan je veilig vluchten.
Het zelf blussen van brand is complex en leidt vaak tot ongelukken. Dus dit behandelen we niet.

Wij zijn er van overtuigd dat complexe informatie alleen aankomt als je je er toe kan verhouden. Kinderen hebben nog een beperkt gedachtenkader daarom is het belangrijk om zo dicht mogelijk bij hun wereld en leefsituatie te blijven.

Uit onderzoek bleek bijvoorbeeld dat als je aan kinderen vraagt wat ze het meest zullen missen na een brand ze vaak de spelcomputer of een huisdier noemen. Hun ouders of zoiets als foto’s komt niet bij ze op.

De kazerne in Delft is volledig functioneel, maar vanaf de buitenkant oogt het als een normaal modern kantoor.
Het was dus aan ons om iets meer van de brandweerbeleving in het bestaande pand te brengen.

We zijn gestart vanuit het eerste gegeven: de plattegrond.
Het budget was beperkt dus we wisten dat we slim met de ruimtes om moesten gaan. Vanuit de plattegrond hebben we de routing van een bezoek uitgedacht. Zo kreeg iedere ruimte een eigen beleving en communicatief doel. Op basis van het totaal verdeelden we het beschikbare budget op basis van informatie en impact. Daarnaast wilde we ook vanuit het oogpunt van educatie de impact zo groot mogelijk maken.

Dit hebben we bereikt door een voorbereidende en een afsluitende les aan het bezoek toe te voegen. Hiervoor is bureau Podium aangehaakt. Zij hebben deze lessen bedacht en gevormd rekening houdend met de huidige lesmateriaal en de verschillende leerstijlen van Kolb. Want alhoewel een middag naar de Brandweer een leuk uitje is, wilden we er zeker van zijn dat deze serieuze boodschap ook over komt.

Voor de klas bij het BIC aankomt hebben ze al een voorbereidende les gevolgd. Ze weten dus al iets over brand,
de oorzaken en de gevolgen.

1Introductie

Ruimte 1: Introductie
In de hal is het eerste verzamelpunt van het begin van een leuke maar ook leerzame dag.
Hier geven we twee boodschappen af: Welkom bij de brandweer! én: Brand is een serieuze zaak.

In de hal hebben we een opstelling gemaakt rondom een volledig aangeklede pop van een brandweerman. Achter hem zie je allemaal foto’s van woningbranden.

Deze foto’s komen vanuit brandforensisch onderzoek en kennen daarom geen opsmuk of glamour. Hiermee geven we feitelijk twee boodschappen af: welkom bij de brandweer én brand is een serieuze zaak.

2Confrontatie

Ruimte 2: Confrontatie
Kinderen (en volwassenen) denken vaak ten onrechte dat de brandweer hun huis komt redden, maar de brandweer komt daarvoor eigenlijk altijd te laat. De brandweer redt levens, geen huisraad.

Na de entree gaan de kinderen de kazerne in. Na een paar deuren, waaronder de deur naar de kleedkamers waarze even mogen spieken, komen ze in de filmruimte. Hier hangen ze hun jassen op in de speciaal ontworpen lockers. Er staan banken in brandweerstriping en een levensgrote brandweerwagen.
De kinderen nemen plaats op de banken en de lichten gaan uit.

Voor hen wordt een film geprojecteerd in twee delen. Het linkerdeel toont het ontstaan van een woningbrand. In het begin zie je nog niet veel, een kleine flikkerende vlam, maar al snel begint het vuur om zich heen te grijpen. In de hoek staat de temperatuur aangegeven. Deze begint langzaam op te lopen. Dan, als het vuur al best fors is gaat het brandalarm af.
Op dat moment gaat ook het rechterbeeld aan.
We zien brandweermannen in de kazerne die de oproep binnen krijgen en in actie komen. Dit is gefilmd vanuit het perspectief van een brandweerman.

De kinderen zien hoe ze zich omkleden en naar de wagen gaan. Op het moment dat de sirene van de wagen in de film aangaat gaan ook de lichten op de brandweerwagen in de ruimte aan.
De kinderen zien dat de wagen onderweg is, maar ze zien ook dat het vuur aan de linkerkant zich steeds verder verspreidt.
Als de wagen op locatie aankomt is er links alleen nog maar één grote vlammenzee te zien. De kinderen realiseren zich dan pas dat, hoewel de brandweer de brand komt blussen, hun hele huis in vlammen is opgegaan.

3Realisatie

Ruimte 3: Realisatie
Met behulp van ‘brandscanners’ zoeken ze naar de mogelijke brandoorzaken. Als snel zien ze dat er heel veel mogelijke brandoorzaken zijn van allemaal gewone voorwerpen. Dit had ook bij hen thuis kunnen gebeuren!

Nadat de leerlingen van de film bekomen zijn worden ze verdeeld in twee groepen. Groep 1 gaat door naar ruimte 3.
In deze ruimte vinden ze drie afgebrande ruimtes (sets).
Ze herkennen de ruimte uit de film want deze is letterlijk na de brand verplaatst naar het BIC. Het is nu aan hen om met behulp van de ‘Brandscanners’ op zoek te gaan naar de oorzaak van
de brand.

Ze scannen de ruimtes af naar mogelijke oorzaken. Deze worden weergegeven door de animatie van een vlam. Als ze deze hebben gevonden beantwoorden ze een paar vragen op zoek naar het antwoord op de vraag: hoe had hier de brand kunnen ontstaan. Al snel ontdekken ze dat de brand op heel veel manieren had kunnen ontstaan. Dit zet hen aan het denken
hoe de situatie bij hun thuis is. Hebben ze vaak de laptop
op de bank? Hoeveel stekkers mag je eigenlijk in een
stopcontact steken?

4Activatie

Ruimte 4: Activatie
In deze ruimte vinden ze schaalmodellen van veel voorkomende woningtypen: galerijflat, portiekwoning en rijtjeshuis. In groepjes gaan ze actief aan de slag met het maken van een vluchtplan.

Groep 2 gaat door naar ruimte 4. In deze ruimte vinden de kinderen schaalmodellen van veel voorkomende woningtypen: galerijflat, portiekwoning en rijtjeshuis. In groepjes gaan ze actief aan de slag met het maken van een vluchtplan. Daarvoor krijgen ze een werkblad op een blok, een voorbeeld situatie en een aantal poppetjes.

Samen gaan ze op zoek naar de beste vluchtroute en beantwoorden ze vragen als: Waar hangen we de sleutel?
Wie is verantwoordelijk voor de huisdieren?
Als ze hiermee klaar zijn wordt er klassikaal nagepraat en worden de verschillende situaties uitgewisseld.

Daarna wisselen de groepen van ruimte.

5Reflectie

Ruimte 5: Reflectie
Hier komen de kinderen weer bij elkaar nadat ze het programma hebben afgerond.
We reflecteren wat ze hebben geleerd door samen een leuk spel te spelen:
petje op, petje af.

Als ze het programma hebben afgerond mogen ze natuurlijk even een kijkje nemen in de garage. Daarna komen ze weer samen in de ruimte met de banken en nemen ze nog een keer plaats voor het spel ‘petje op, petje af’. Hier wordt op speelse wijze de opgedane kennis nog eens doorgenomen. Aan het eind krijgen ze een sleutelhanger mee als bewijs dat ze bij het BIC zijn geweest. Ze hebben nu de kennis om brand te voorkomen en weten wat ze moeten doen als er toch brand uitbreekt.

Als ze hun jassen weer aantrekken gebeurt er iets vreemds. Plots komt er rook vanonder de brandweerwagen vandaag. Meester, meester brand! De kinderen weten wat ze nu moeten doen: veilig vluchten! Beheerst verlaat de groep het BIC. Na het bezoek doen ze op school nog een verwerkende les die als doel heeft om zoveel mogelijk van de kennis die zebij het BIC hebben opgedaan thuis in de praktijk te brengen. Onderdeel is bijvoorbeeld dat ze een vluchtplan maken voor hun eigen huis. Op die manier willen we ook ouders en verzorgers te betrekken.

Brand Meester!

Het Brandweer Informatie Centrum is een samenwerkingsverband tussen Pronk., MCW en Podium
en is ontwikkeld in nauwe samenwerking met de
Veiligheidsregio Haaglanden.

Als u meer wilt weten over het brandweer informatie­ centrum dan kunt u contact opnemen via mail:

info@brandweerinformatiecentrum.nl

of direct met Janet van Essen bij Podium op 030 ­ 239 32 39